در دنیای امروز کمتر کسی است که مقدار زیادی پول نقد حمل کرده و با همین پول‌های فیزیکی انواع خریدهای خود را پرداخت کند. حالا همگی ما از انواع کارت‌های بانکی و یا سامانه‌های پرداخت آنلاین برای جریان روزمره استفاده می‌کنیم. به تمام این وسیله‌ها و یا روش‌های فروش کالا و پرداخت پول از طریق صورتحساب الکترونیکی اصطلاحاً پایانه فروشگاهی گفته می‌شود. سامانه مودیان و پایانه های فروشگاهی نیز برای سامان‌دهی همین روش‌های صورتحساب الکترونیکی دایر شده است.
پایانه‌های فروشگاهی در اشکال گوناگون هستند. از کارتخوان ساده فروشگاه و یا کارتخوان های سیار گرفته تا سامانه‌های پرداخت آنلاین در بسترهای اینترنتی همگی از انواع پایانه های فروشگاهی هستند که در آنها خرده پول‌هایی به تعداد زیاد در قبال خرید کالا و یا ارائه خدمات جریان دارد. این پایانه‌های فروشگاهی هر نوع سخت‌افزار و یا نرم‌افزار هستند که به سامانه مودیان متصل شده و تمام اطلاعات از تراکنش‌ها و هر نوع صورتحساب الکترونیکی را در این سامانه منتقل می‌کنند. در این مقاله از پایانه های فروشگاهی صحبت خواهیم کرد و در مورد نحوه محاسبه مالیات پایانه های فروشگاهی مطالبی را ذکر می‌کنیم.
پایانه فروشگاهی می‌توانند به شکل سخت‌افزاری و یا نرم‌افزاری طراحی شوند. در هر صورت این ابزارها از طریق سامانه مودیان و پایانه فروشگاهی رصد می‌شوند. از رایانه تا دستگاه کارتخوان (دستگاه پوز) و یا هر نوع سامانه اینترنتی پرداخت الکترونیکی و حتی سامانه‌های تعریف شده به شکل اپلیکیشن‌های موبایلی زمانی در فهرست پایانه فروشگاهی قرار می‌گیرند که حداقل سه ویژگی را داشته باشند:
به این ترتیب هر نوع سیستم رایانه‌ای و یا دستگاه‌های کارت خوان بانکی و یا هر نوع سامانه اینترنتی پرداخت پول که از قابلیت اتصال به شبکه‌های الکترونیکی و رسمی کشور برخوردار است را اصطلاحاً پایانه فروشگاهی می‌نامیم. تمام این پایانه‌ها طبق قانون باید به سامانه مودیان و پایانه های فروشگاهی معرفی شده و تمام تراکنش آنها رصد گردد. این در حالی است که پایانه‌های مذکور از قابلیت ارائه آنی صورتحساب هر نوع خدمات مالی برخوردار هستند.
مطالب پیشنهادی: مراحل اعراض مالیاتی از ثبت اینترنتی تا شورای عالی مالیات
پایانه فروشگاهی با هدف مدیریت خرده پرداخت‌ها در روابط معمول افراد جامعه ابداع شده و توسعه پیدا کرده‌اند. اصولاً این پایانه‌ها مسیرهایی برای پرداخت مبالغ کوچک پول یا همان خرده خریدهای روزانه افراد عادی جامعه و نهایتاً نهادهای کوچک اقتصادی و تجاری و خدماتی هستند. طبق قانون پایانه های فروشگاهی ۱۴۰۳ دو گروه مجاز به در اختیار داشتن این کانال‌های پرداخت پول از طریق خدمات الکترونیکی هستند:
خرده فروش‌ها پایگاه‌های تجاری و یا خدماتی کوچک و بزرگی هستند که کالاها و یا خدمات را به شکل تکی اصطلاحاً خرد به فروش می‌رسانند. به این ترتیب از فروشگاه ساده سطح شهر تا مراکز درمانی و دیگر خدمات مشابه که مستقیم با افراد جامعه در تبادل کالا و خدمات هستند، در این فهرست قرار می‌گیرند. در واقع معامله آنها با افراد جامعه یک معامله پایانی است و صرفاً برای معاملاتی دیگر کارایی ندارد. این نوع بنگاه‌های تجاری اعم از فروش کالا و یا عرضه خدمات موظف هستند که شماره حساب بانکی و شناسه یکتای دستگاه‌های کارتخوان (POS) و یا هر نوع درگاه پرداخت الکترونیکی خود را در سامانه مودیان و پایانه‌های فروشگاهی ثبت نمایند.
در بسیاری از دادوستدهای روزمره نهادهایی فراتر از افراد عادی جامعه اقدام به خرید و فروش کالا می‌کنند. مثلاً ممکن است یک کارگاه کالایی را از یک فروشگاه بزرگ خریداری کند. در این صورت مصرف‌کننده نهایی شخصی حقوقی و یا حقیقی است که کالا را صرفاً برای نیاز شخصی خود و یا سازمان خود تهیه می‌کند و قرار نیست تا کالای خریداری شده مجدداً در چرخه دادوستد وارد شود. به این ترتیب واحد صنفی عرضه‌کننده کالا و یا خدمات به عنوان واحد نهایی تلقی شده و مجاز است تا از پایانه های فروشگاهی به شکل‌های دستگاه پوز و یا درگاه پرداخت الکترونیک استفاده کند.
استفاده از پایانه فروشگاهی در تبادلات مالی و چرخه‌های خرید و فروش کالا به شکل خرده فروشی امری ضروری است. در عین حال هر نوع تراکنش در این پایانه‌ها به منزله درآمدزایی واحد صنفی است و مشمول مالیات می‌شود. از آنجا که تمام تراکنش‌ها زیر نظر سامانه مودیان و پایانه های فروشگاهی رصد خواهد شد، قاعدتاً جریان محاسبه مالیات نیز بر عهده همین سامانه است. چگونگی محاسبه مالیات در این پایانه‌ها طی ۵ مرحله انجام می‌شود.
به طور پیش فرض هر نوع وجه واریز شده در حساب بانکی متصل به پایانه فروشگاهی به جز وجوه انتقالی بین حساب‌های بانکی و یا سود سپرده بانکی و یا یارانه به عنوان درآمد پایانه تلقی می‌شود. اگر بخشی از این وجوه منشأ غیرتجاری دارد، لازم است تا صاحب حساب مستندات لازم را به ممیز مالیاتی تحویل دهد. در غیر این صورت تمام وجوه واریز شده به پایانه جزو درآمد محاسبه خواهد شد.
در این مرحله، ممیز مالیاتی بررسی می‌کند که درآمد پایانه بابت فروش چه نوع کالا و یا عرضه چه نوع خدماتی بوده است. در این صورت طبق قانون پایانه های فروشگاهی ۱۴۰۳ از اعمال ضرایبی برای پیدا کردن سود فعالیت آن واحد تجاری استفاده می‌کنند.
درآمد مشمول مالیاتی کسری از درآمد کامل حاصل از فروش خالص پایانه است. این درآمد از حاصل‌ضرب کل مبلغ فروش در ضریب مالیاتی محاسبه می‌شود.
در این مرحله نحوه محاسبه مالیات پایانه های فروشگاهی با توجه به فعالیت انفرادی و یا گروهی افراد، نوع کسب‌وکار، فعالیت‌های مالیاتی، قوانین جاری کشور و… متفاوت است. به هر حال مقدار مالیات طبق فرمول‌های قید شده در قانون پایانه های فروشگاهی ۱۴۰۳ محاسبه خواهد شد.
قانون پایانه های فروشگاهی ۱۴۰۳ برای محاسبه مالیات فعالیت‌های انفرادی و یا گروهی متفاوت است. اگر پایانه برای یک فعالیت انفرادی تجاری باشد، نرخ محاسبه مالیات از طریق ماده ۱۳۱ انجام خواهد شد. اما اگر حساب بانکی متصل به پایانه مربوط به یک فعالیت حقوقی و چندین نفر است، طبق ماده ۱۰۵ و با نرخ ۲۵ درصد محاسبه می‌شود.
براساس ماده ۱۰ در قانون پایانه های فروشگاهی ۱۴۰۳ تمام افراد حقیقی و یا حقوقی که لازم است تا از درگاههای پرداخت الکترونیکی استفاده کنند، مکلف هستند تا شماره حساب و شناسه یکتا دستگاه پوز و یا درگاه پرداخت الکترونیک خود را در سامانه مودیان و پایانه های فروشگاهی ثبت نمایند. این کار در چند مرحله به روش زیر انجام می‌شود:
معافیت پایانه‌های فروشگاهی نوعی حمایت و یا تشویق دولت از برخی مشاغل خاص است. به این ترتیب که از تراکنش‌ها و درآمدهای حاصل از کارتخوان و یا سامانه‌های پرداخت اینترنتی مبلغی به عنوان مالیات گرفته نمی‌شود. این معافیت‌ها با هدف حمایت از کسب‌وکارهای کوچک، توسعه تجارت الکترونیک و ارتقاء فعالیت‌های اقتصادی در نظر گرفته شده است. در عین حال با تشویق کسب‌وکارهای کوچک به سمت پرداخت‌های اینترنتی در کاهش نقدینگی تأثیرگذار است. طبق قانون پایانه های فروشگاهی ۱۴۰۳ برای بهره‌مندی از معافیت‌های اعلام شده ۱۶ نوع شغل در نظر گرفته شده است. این مشاغل می‌توانند از معافیت مالیات پایانه‌های فروشگاهی استفاده کنند:
در بخش محاسبه حاشیه سود پایانه‌های فروشگاهی از ضریبی صحبت کردیم که براساس آن مقدار مالیات اضافه محاسبه می‌گردد. این ضریب را اصطلاحاً اینتا کد معرفی می‌کنند و مقدار آن تأثیر مستقیم در نحوه محاسبه مالیات پایانه های فروشگاهی دارد. جدول تعیین شده برای اینتا کد گسترده است و شامل تمام مشاغل می‌شود. به عنوان مثال ضریب اینتا برای برخی از اصناف به قرار زیر است:
| نام شغل | ضریب اینتا کد |
| خواروبار فروش‌ها | ۱۲ الی ۱۵ درصد |
| قصابی‌ها | ۸ درصد |
| فروشگاه‌های پوشاک | ۱۳ الی ۱۸ درصد |
| کافی‌شاپ‌ها و رستوران‌ها | ۳۳ درصد |
در نظر داشته باشید که طبق قانون پایانه فروشگاهی ۱۴۰۳، هر نوع کارتخوان و یا سامانه پرداخت اینترنتی با سقف تراکنش ۴۷ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان معاف از مالیات است. اما درآمد بیشتر از این مقدار را در ضریب اینتا کد ضرب نمایید تا مقدار مالیات پایانه های فروشگاهی مربوط به خود را محاسبه کنید.
توجه داشته باشید که هر نوع تراکنش به حساب بانکی متصل به پایانه فروشگاهی به منزله درآمد محسوب شده و در ردیف مالیات قرار می‌گیرد. این در حالی است که ممکن است مبلغ تراکنش شده از جمله وجوه زندگی شخصی شما باشد. بنابراین دقت کنید که چون تراکنش را در حساب بانکی متصل به سامانه انجام می‌دهید، در این صورت چند توصیه را جدی بگیرید:
با رعایت این نکات، تنها درآمدهای شما در فهرست منابع مالیات پایانه فروشگاهی ثبت خواهد شد. در سامانه مودیان و پایانه های فروشگاهی این سازوکار با دقت محاسبه شده و مقدار مالیات براساس درآمد خالص شما حساب می‌گردد و ملزم نیستید تا از گردش مالی زندگی شخصی خود مالیاتی را پرداخت کنید.
